Bases iuridiches dl'autonomia

Le Tratat de Paris (1946)

Do la fin dla Secunda vera mondiala resta le Südtirol inant pro la Talia. Les forzes che â davagné scrí indere dant che la mendranza austrica á da gní defenüda amplamënter. Le resultat de chësta condiziun é l’Acordanza Gruber-Degasperi danter la Talia y l’Austria, a chëra che al ti vëgn ince dit “Tratat de Paris”, ajuntada al Contrat de pesc dl 1946. Tl Tratat vëgnel definí la fondamënta dl’autonomia. Cun chësc Tratat vëgnel consolidé l’autonomia dl Südtirol a livel internazional. 

La Costituziun taliana (1948)

La sconanza dles mendranzes vëgn stabilida tl articul 6 dla Costituziun taliana.

Le secundo Statut d'autonomia (1972) 

Cun le secundo Statut d’autonomia ciafa le Südtirol de facto le status de na Regiun dl stat talian. L’autonomia legislativa y aministrativa vá indere sura les competënzes de na Regiun cun n statut ordinar fora. Le insciödit “Statut d'autonomia nü” dl 1972 é incö la fondamënta dla sconanza dles mendranzes tl Südtirol. Al é gnü aprové ai 10 de novëmber dl 1971 dal Parlamënt talian y é jü en forza ai 20 de jená dl 1972. Le Statut á ciafé la denominaziun “Pachet” porvia dles tröpes mosöres a bëgn dla popolaziun dl Südtirol contignides laite. 

La reforma dla Costituziun (2001)

Mudaziuns él sté cun la reforma dla Costituziun dl 2001. Porvia dla mancianza de condiziuns cheder politiches y dantadöt de na desposiziun d’acordanza tla clausola de sconanza da inlaota, n’é le Statut d’autonomia nia gnü adaté do la reforma dla Costituziun dl 2001. La mancianza de adatamënt á porté a dezijiuns desvantajoses dla Curt costituzionala, che á condizioné l’autonomia dl Südtirol.

Porchël él aldedaincö debojëgn da adaté le Statut d’autonomia y da fissé tla clausola de sconanza che le Statut d’autonomia pó ma gní adaté do intenüda.
L’obietif é da ajunté indô pro l’adatamënt ci che é jü a perde cun la sentënza dla Curt costituzionala ti ultimi agn y sciacaré danü val’ competënzes surapró.