La reforma atuala dl'autonomia

L dessëni de lege costituzionela sun la reforma dl'autonomia atuel
Ai 9 de auril 2025 à l Cunsëi di ministri apruvà l dessëni de lege costituzionela sun la reforma dl'autonomia. 

• Dessëni de lege costituzionela sun la reforma dl'autonomia (uriginel talian)
• Relazion de acumpaniamënt dl proiet de lege costituzionela (uriginel talian)
• Verscion te doi rujenedes dl dessëni de lege costituzionela (documënt dl Cunsëi provinziel)
• Verscion te doi rujenedes dla relazion de acumpaniamënt (documënt dl Cunsëi provinziel)

I proscimi vares nchin al'apruvazion tl Parlamënt

Ai 12 de auril ie unì mandà l test dl dessëni de lege y dla relazion de acumpaniamënt dl Minister dla Regions Roberto Calderoni ai Presidënc dla Provinzies de Bulsan y Trënt. Chisc à mandà inant i documënc ai Presidënc di Cunsëies provinziei, che i prejënta ai cumëmbri di Cunsëies provinziei de Sudtirol y dl Trentin. 

L Cunsëi dla Provinzia autonoma de Bulsan y l Cunsëi dla Provinzia autonoma de Trënt à dat ju si tëutes de pusizion positives n merit al dessëni de lege costituzionela aldò dl articul 103 dl Statut d'autonomia ai 7 de mei 2025. L Cunsëi regiunel dl Trentin-Sudtirol à pona ënghe dat ju si tëuta de pusizion positiva ai 14 de mei 2025.

La trëi tëutes de pusizion ie daldò unides trasmetudes ala Presidënza dl Cunsëi di ministri y al Minister per Afares regiunei y l'Autonomies. 

Ai 12 de juni 2025 se à ancuntà la cumiscion aldò dla mesura 137 dl Pachet Sudtirol y à ënghe dat ju si tëuta de pusizion positiva.

• L dessëni de lege apruvà dala cumiscion aldò dla mesura 137 (uriginel talian)

L medemo di de chësta senteda fova pona la senteda dl Cunsëi di Ministri a Roma, ulache l dessëni de lege dla reforma dl'autonomia dl Sudtirol ie unida apruveda a na maniera definitiva.

L ie unit fat ora che la trasmiscion ala Republica dl'Austria sarà do la prima de doi letures ududes dant te tramedoi cameres dl Parlament. Nsci saral nce udù dant do la reforma.

Ai 7 de utober 2025 à la Camera di deputac dat pro l dessëni de lege costituzionela do la prima letura. Ai 21 de jené 2026 iel pona unì dat pro tl Senat do la prima letura. I documënc ti unirà mandei ala Republica dl'Austria coche cunfërma che l'autonomia ie inant l argumënt dl raport cuntratel bilateral danter l'Austria y la Talia.

L percurs dla reforma dl'autonomia nchin a ncuei

Le punt de partënza por la reforma a chëra che an aspirëia é la detlaraziun ofiziala dla Presidënta dl Consëi di ministri Giorgia Meloni da orëi mëte indô sö i standarg dl'autonomia, che á condüt dl 1992 al apajamënt dl strit dan les Naziuns Unides. Chësta é gnüda fata ai 25 d'otober dl 2022 tl cheder dla detlaraziun programatica dl Govern Meloni.

Adöm cun les cater Regiuns talianes cun n Statut spezial y la Provinzia autonoma de Trënt á la Provinzia de Balsan lauré fora n dessëgn de lege costituzional. Chiló él dötes les propostes por lauré fora düc i statuc speziai. Le dessëgn de lege costituzional ti é gnü surandé ofizialmënter ala Presidënta dl Consëi di ministri Giorgia Meloni d'otober dl 2023 dal Presidënt dla Provinzia Arno Kompatscher, te süa funziun de coordinadú dles Regiuns y Provinzies cun n Statut spezial.

• Download Dessëgn de lege costituzional (otober 2023)

De merz dl 2024 á le Presidënt dla Provinzia Kompatscher porté dant tl Consëi dla Provinzia de Balsan le dessëgn de lege costituzional y comenté les propostes de mudaziun. Tla relaziun él informaziuns sön la situaziun tl scomenciamënt, les propostes de mudaziun y coche an jará inant cun i laurs.

• Download Relaziun dl Presidënt dla Provinzia Kompatscher (merz 2024)

Al scomenciamënt d'otober dl 2024 á le Govern mudé süa manira da porté inant la reforma dl'autonomia: Impede n dëssegn de lege costituzional unich por dötes cinch les Regiuns cun n statut spezial dessel gní sciacaré fora cun vigni Regiun cun n statut spezial na proposta de reforma. Al mët man la Regiun Trentin-Südtirol. Ai 9 d’otober dl 2024 él sté n'incuntada cun la Presidënta dil Consëi di ministri Giorgia Meloni,le Presidënt dla Provinzia Arno Kompatscher y le Presidënt dal Provinzia de Trënt Maurizio Fugatti. Al é gnü fat fora che n grup de laur tecnich, mené dal minister dles Regiuns Roberto Calderoli, fej na proposta por la reforma dl Statut spezial Trentin-Südtirol, che ti vëgn presentada cina de novëmber dl 2024 al Consëi di ministri por l'autorisaziun. 

Tratatives bilatereles

Le grup de laur tecnich á metü man da lauré ai 16 d'otober dl 2024 y é metü adöm dal Minister dles Regiuns Roberto Calderoli, dal Presidënt dla Provinzia Arno Kompatscher, dal Presidënt dla Provinzia Maurizio Fugatti, dal Presidënt dla Comisciun di 12 Marcello Torregrossa, dal Presidënt dla Comisciun di 6 Alessandro Urzì, dal rapresentant dl grup linguistich todësch dla Comisciun di 6 Meinhard Durnwalder, dal Sotsecreter de Stat dla Presidënza dl Consëi di Ministri Alfredo Mantovano, dal Secreter general dla Presidënza dl Consëi di ministri Carlo Deodato, dal diretur dla Repartiziun Dërt y legislaziun Francesca Quadri, dal Capo de cabinet dl Minister dles Regiuns Claudio Tucciarelli, y da esperc y espertes tecnics dles Provinzes autonomes y dla Regiun Daria de Pretis, Eros Magnago, Valeria Placidi y Alberto Pace. Ai 16 de dezëmber 2024 à la grupa de lëur tecnica sun la reforma dl'Autonomia stlut ju si lëures. I resultac ie unic mandei ala Presidënza dl Cunsëi di Ministri per deplu descuscions. 

Ai 3 de auril 2025 à Roberto Calderoli, Minister per Afares regiunei y l'Autonomies, prejentà l proiet dla reforma laurà ora ai Presidënc dla Provinzies Arno Kompatscher (Sudtirol) y Maurizio Fugatti (Trentin). L proscimo var fova l'apruvazion nia formela dl resultat dla tratativa tl Cunsëi di ministri. L documënt definitif ie pona unì trasmetù ufizialmënter ai Presidënc dla Provinzies y pona mandà inant ai Cunsëies provinziei y al Cunsëi regiunel.