Le Statut d'autonomia
Le secundo Statut d'autonomia dl 1972 rapresentëia incö la fondamënta por la sconanza dles mendranzes tl Südtirol.
137 mosöres por sconé la popolaziun dl Südtirol
Le secundo Statut d'Autonomia é jü en forza ai 20 de jená dl 1972. Cun chësc ti él gnü surandé ala Provinzia de Balsan competënzes amples. Chëstes competënzes vëgn partides ite te competënzes primares (esclusives), secundares (concorëntes) y terziares (residuales), aladô dla liberté cun chëra che la Provinzia pó tó dezijiuns independentamënter dal Govern a Roma.
Laite él 137 mosöres por sconé la popolaziun dl Südtirol. Ares é gnüdes laurades fora do tratatives stentoses danter la Talia y l'Austria y integrades do discusciuns dl Presidënt dl Consëi di Ministri Aldo Moro cun le surastant dla SVP da inlaota Silvius Magnago. Dedô ti á la Comisciun di 19 presenté la proposta al Govern de Roma.
L'aprovaziun dl Pachet dl 1969
Le "Pachet" é gnü tut sö ai 23 de novëmber dl 1969 dal'assemblea provinziala dla Südtiroler Volkspartei cun na picia maioranza. Ai 10 de novëmber dl 1971 á le Parlamënt talian aprové le secundo Statut d'autonomia. Les mosöres fates fora laite ess pordërt messü jí en forza tl tëmp de dui agn, chël ó dí cina dl 1974. Mo en realté ára doré ciamó cina dl 1992 cina che ares gniss atuades deplëgn. Impormó dedô él gnü apajé ia le strit danter la Talia y l'Austria. Cun la detlaraziun de apajamënt dl strit danter l'Austria y la Talia ai 11 de jügn dl 1992 él gnü stlüt jö formalmënter la "chestiun dl Südtirol" portada dan l'ONU tl scomenciamënt di agn '60.
N'autonomia dinamica
Tl cheder de n’autonomia dinamica, y porchël ciamó da amplié, ti él gnü surandé do le 1992 ala Provinzia autonoma de Balsan – por le plü sot forma de delegaziun – ciamó d'atres competënzes. Implü él gnü completé y mioré les normes d'atuaziun bele emanades. De gran mudaziuns él spo gnü porté ite dales döes reformes costituzionales dl 2001. Cun la lege costituzionala n. 2 di 31 de jená dl 2001 - che conscidrëia danterater le Consëi regional sciöche uniun di dui Consëis provinziai, deperpo che denant ê chisc ultimi le produt de na divijiun dl’assemblea regionala - é le Statut d'autonomia gnü mudé y adaté te n valgügn punc importanc. Bindebó de gran faziuns sön l’autonomia dl Südtirol á ince albü la lege costituzionala n. 3 di 18 d'otober dl 2001, che â sciöche oget la regolamentaziun y l’ordinamënt de Regiuns, Provinzies y Comuns.