De dl'autonomia 2026
La zeremonia per l utantejim aniverser dl Tratat de Paris ai 5 de setëmber
L'Acurdanza Gruber - De Gasperi, sotscrita ai 5 de setëmber 1946, ie la fundamënta dl'autonomia de Südtirol. Do otant'ani, vën si mpurtanza storica festejeda cun na zeremonia ufiziela.
Truepa scumenciadives scientifiches y cultureles lecorda la mpurtanza dl Tratat de Paris. L mumënt plu mpurtant dla zelebrazions sarà la zeremonia ufiziela dl Di dl'Autonomia.
Zeremonia per l Di dl'Autonomia
La zeremonia ufiziela dl Di dl'Autonomia sarà ai 5 de setëmber 2026 tl Kurhaus de Maran. L vën aspitei i Presidënc dla Talia y dl'Austria, Sergio Mattarella y Alexander Van der Bellen.
Livestream
La manifestazion ne n'ie nia davierta al publich. Sambën possa i nteressei ti cialé ala zeremonia live online sun l canal Youtube o diretamënter tlo dessot.
Cuntest storich
Acurdanza Gruber - Degasperi
Ai 5 de setëmber dl 1946 à l presidënt dl Cunsëi talian Alcide De Gasperi y l minister per l Ester dl'Austria Karl Gruber sotscrit a Paris l'acurdanza che porta si inuemes. Tl tëmp nia saurì do la viera messova chësc tratat ti garantì ala populazion de rujeneda tudëscia de Südtirol la scunanza de si identità etnica y l svilup economich y culturel.
Dala mpermetuda al'autonomia cuncreta
L Tratat de Paris à metù la fundamënta, ma la streda de viers dl'autoguviern atuela ie stata longia. La Talia se à mpenià a ti cunzeder l'autonomia a Südtirol. La definizion cuncreta ie permò unida fata scialdi plu tert, do na prima verscion che ne bastova nia : tres l'acurdanza politica sun l "Pachet"(1969) y l cunsolidamënt iuridich tl Segondo Statut de Autonomia dl 1972. Permò iló à nce la grupa de rujeneda ladina, che ne fova tl test uriginel dl tratat dl 1946 mo nia nunzieda te na maniera tlera, giapà la valivanza giuridica.
Fundamënta sterscia
L Tratat de Paris ie mo al didancuei la fundamënta dl'Autonomia sudtiroleja. Coche acurdanza nternaziunela garantëscel i dërc dla grupes de rujeneda y ti assegurea al'Austria, coche pert cuntrera, na funzion de scunanza. La Talia se mpënia a garantì la rujeneda dl'oma ti ufizies publics y tla scoles y a ti sëurandé a Südtirol si putënzes legislatives.
Ultimo ajornamënt: Incö